Wanneer is een garagebedrijf aansprakelijk voor gehoorschade bij monteurs?

Reacties uitgeschakeld

Een monteur in een garagebedrijf staat dagelijks bloot aan slijpmachines, pneumatisch gereedschap, lopende motoren en andere bronnen van hard geluid. Dat klinkt misschien gewoon als “het werk”, maar juridisch gezien draagt de werkgever een duidelijke verantwoordelijkheid om gehoorschade te voorkomen. Een garagebedrijf is aansprakelijk voor gehoorschade bij monteurs wanneer het aantoonbaar tekortschiet in zijn Arbo-verplichtingen: geen risico-inventarisatie uitgevoerd, geen gehoorbescherming verstrekt of onvoldoende toezicht gehouden op het gebruik ervan. Hoe dat precies werkt, lees je hieronder.

Wanneer is een werkgever aansprakelijk voor gehoorschade?

Aansprakelijkheid van een werkgever voor gehoorschade draait om één centrale vraag: heeft het bedrijf gedaan wat de wet voorschrijft om de schade te voorkomen? De Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) legt werkgevers concrete verplichtingen op. Heeft een garagebedrijf die verplichtingen niet nagekomen, dan kan een monteur met gehoorschade een schadeclaim indienen.

Wat maakt dit juridisch lastig? Gehoorschade is een sluipend proces. Het begint met verlies in de hoge tonen, waardoor je de -s en -t in woorden steeds moeilijker verstaat. Pas jaren later merk je dat gesprekken in een rumoerige ruimte echt moeizaam gaan. Omdat de schade zich over een lange periode opbouwt, is het niet altijd eenvoudig om één specifiek moment of één werkgever aansprakelijk te stellen. Toch is dat mogelijk, zeker als je kunt aantonen dat de werkgever structureel tekortschoot in zijn zorgplicht.

Hoe luid is het in een garagebedrijf eigenlijk?

Veel mensen onderschatten de geluidsbelasting in een garage. Een pneumatische slagmoersleutel produceert geluiden tot boven de 100 dB(A). Een slijpschijf op metaal zit daar niet ver onder. Een lopende dieselmotor tijdens diagnosewerk, de compressor op de achtergrond, radio aan: de gemiddelde geluidsbelasting in een werkplaats ligt al snel structureel boven de 85 dB(A).

Dat getal is geen willekeurige grens. Vanaf 85 dB(A) geldt in Nederland een actieve verstrekkingsplicht: de werkgever moet gehoorbescherming niet alleen beschikbaar stellen, maar actief verstrekken én ervoor zorgen dat werknemers het ook dragen. Boven de 87 dB(A) zijn aanvullende maatregelen verplicht om het geluidsniveau zelf te verlagen, bijvoorbeeld door stillere apparatuur te gebruiken of werkzaamheden te spreiden.

Welke verplichtingen heeft een garagebedrijf op het gebied van gehoorbescherming?

De Arbowet is op dit punt behoorlijk concreet. Een garagebedrijf moet:

Een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) uitvoeren waarin lawaai als risico wordt meegenomen
De ondernemingsraad betrekken bij het lawaaibeleid
Gehoorbescherming beschikbaar stellen vanaf 80 dB(A)
Gehoorbescherming actief verstrekken en een draagplicht instellen vanaf 85 dB(A)
Werkplekken met een hoog geluidsniveau duidelijk markeren
Werknemers het recht geven op een periodieke gehoortest door een deskundige

Daarbij geldt de arbeidshygiënische strategie: eerst moeten bronmaatregelen worden genomen. Kan een lawaaiige machine worden vervangen door een stillere? Kan de blootstellingstijd worden verkort? Pas als die opties echt niet haalbaar zijn, is gehoorbescherming als maatregel juridisch toegestaan. Gehoorbescherming is dus een laatste redmiddel, geen eerste stap.

Voldoet een garagebedrijf niet aan deze verplichtingen, dan staat de deur voor aansprakelijkheid wagenwijd open.

Hoe bewijs je dat gehoorschade door het werk is ontstaan?

Dit is waar het voor veel monteurs ingewikkeld wordt. Gehoorschade heeft meerdere mogelijke oorzaken: lawaai op het werk, maar ook muziek via oortjes, motorrijden in de vrije tijd of gewoon veroudering. Een werkgever zal al snel proberen te betogen dat de schade niet uitsluitend door het werk is veroorzaakt.

Toch zijn er goede manieren om een verband aan te tonen:

Audiometrische metingen over de tijd: periodieke gehoortests laten zien of het gehoor achteruitgaat in een patroon dat past bij lawaaiblootstelling op het werk
Geluidsniveaumetingen op de werkplek: dosimetrie geeft een betrouwbaar beeld van de daadwerkelijke blootstelling, beter dan eenmalige metingen
Aantonen dat de werkgever tekortschoot: geen RI&E, geen gehoorbescherming verstrekt, geen draagplicht ingesteld
Beroepsziekteverklaring via de bedrijfsarts: een bedrijfsarts kan beoordelen of gehoorverlies of tinnitus als beroepsziekte aangemerkt kan worden

Tinnitus, het aanhoudende suizen of piepen in het oor, is overigens een signaal dat serieus genomen moet worden. Beschadigde haartjes in het gehoororgaan sturen continu een signaal naar de hersenen, ook als er objectief geen geluid is. Dat leidt tot concentratieproblemen, stress en slaapproblemen. Het is onomkeerbaar en niet te genezen.

Wat is het verschil tussen oordoppen en otoplastieken voor monteurs?

Niet alle gehoorbescherming is gelijk. Er zijn drie soorten:

Gehoorkappen (over de oren): dempen goed, maar worden warm, isoleren de omgeving volledig en versterken eigen bewegingsgeluid
Wegwerp-oorpluggen: goedkoop, maar worden vaak verkeerd ingebracht waardoor de demping tegenvalt; ook hygiënisch minder ideaal bij dagelijks gebruik
Otoplastieken: gehoorbescherming op maat, gemaakt op basis van een individuele oorafdruk

Voor monteurs die dagelijks acht uur of meer in een lawaaiige werkplaats staan, zijn otoplastieken veruit de meest praktische keuze. Ze sluiten perfect aan op de gehoorgang, waardoor ze comfortabel blijven tijdens lange werkdagen. Dankzij een goed filter dempen ze harde geluiden zonder dat gesprekken met collega’s onmogelijk worden. Je hoort nog wat er om je heen gebeurt, wat ook vanuit veiligheidsperspectief belangrijk is. Otoplastieken moeten wel regelmatig worden gecontroleerd op lekkage om de bescherming te garanderen.

Wat moet een monteur doen als hij vermoedt dat hij gehoorschade heeft?

Herken je signalen als oorsuizen na een werkdag, moeite met het verstaan van gesprekken in een rumoerige ruimte, of opmerkingen van anderen dat je de televisie te hard zet? Dan is het tijd om actie te ondernemen. Wacht niet af totdat de schade groter wordt.

Dit zijn de stappen die je kunt zetten:

Meld het bij je werkgever en vraag om een gehoortest. Als werknemer heb je daar wettelijk recht op.
Ga naar de bedrijfsarts voor een beoordeling. De bedrijfsarts kan bepalen of de klachten als beroepsziekte aangemerkt kunnen worden.
Laat geluidsniveaus op je werkplek meten als dat nog niet is gedaan. Vraag naar de RI&E en controleer of lawaai daarin is opgenomen.
Vraag om goede gehoorbescherming als die er niet is of als de huidige bescherming onvoldoende werkt.
Documenteer alles: klachten, meldingen, reacties van de werkgever. Dat is waardevol als je later een claim wilt indienen.

Wil je als monteur of als garagebedrijf direct aan de slag met gehoorbescherming die echt werkt? Wij van Shush, met onze gehoorbescherming op maat van KlinktGoed, komen persoonlijk bij je langs om een oorafdruk te maken. Zo weet je zeker dat elke monteur bescherming heeft die perfect past, goed zit en de hele dag comfortabel gedragen wordt. Want gehoorbescherming die je niet draagt, beschermt niet.

Blog Post