Waarom dragen werknemers hun oordopjes niet en hoe los je dat op?

Reacties uitgeschakeld

Werknemers die hun oordopjes weigeren te dragen op de werkvloer: het is een veelvoorkomend probleem in de bouw, industrie en productieomgevingen. De meest genoemde redenen zijn ongemak, slechte communicatie met collega’s en het gevoel dat de oordoppen de omgeving te veel afsluiten. De oplossing zit in betere gehoorbescherming die wél comfortabel zit en geluid niet vervormt, gecombineerd met duidelijke communicatie vanuit de werkgever. In dit artikel leggen we uit waarom werknemers afhaken, wat de gevolgen zijn en hoe je dit als werkgever of arbocoördinator concreet aanpakt.

Waarom weigeren werknemers gehoorbescherming te dragen?

De meeste werknemers weigeren hun oordoppen niet uit onwil, maar uit ongemak. Standaard wegwerpoordopjes drukken, vallen eruit of dempen zoveel geluid dat je collega’s niet meer kunt verstaan. Dat maakt werken lastiger en soms zelfs onveiliger, want je hoort geen waarschuwingssignalen meer.

Andere veelgenoemde redenen zijn:

Pijn of irritatie na een paar uur dragen
Het gevoel volledig afgesloten te zijn van de omgeving
Oordoppen die steeds opnieuw ingebracht moeten worden omdat ze niet goed zitten
De overtuiging dat “het wel meevalt” met het geluid
Geen gewenning omdat de oordoppen nooit comfortabel aanvoelen

Dit zijn geen smoesjes. Dit zijn echte signalen dat de gehoorbescherming niet goed aansluit bij de gebruiker. En zolang dat probleem niet wordt opgelost, blijven werknemers hun oordoppen in de zak laten zitten.

Wat zijn de gevolgen van gehoorschade op de werkvloer?

Gehoorverlies is een sluipend proces. Het begint met verlies in de hoge tonen, waardoor klanken als de -s en de -t steeds moeilijker verstaanbaar worden. Veel werknemers merken dit zelf pas als het al te laat is. Anderen in hun omgeving valt het eerder op: de televisie staat te hard, gesprekken moeten vaker herhaald worden.

Gehoorschade door lawaai is onomkeerbaar. Er bestaat op dit moment geen behandeling die verloren gehoor terugbrengt. Tinnitus, een aanhoudende piep of ruis in de oren, is een veelvoorkomend gevolg van langdurige blootstelling aan harde geluiden. Maastrichtse onderzoekers ontdekten dat hersenstructuren bij mensen met tinnitus anders samenwerken dan bij mensen zonder de aandoening, wat aantoont hoe diepgaand de impact is.

Voor werkgevers geldt bovendien een wettelijke verantwoordelijkheid. Volgens de Nederlandse Arbowet moeten werkgevers gehoorbescherming beschikbaar stellen vanaf 80 dB. Vanaf 85 dB geldt een actieve draagplicht voor werknemers én bezoekers, en moeten werkplekken duidelijk worden gemarkeerd. Bij geluidsniveaus boven 87 dB zijn aanvullende maatregelen verplicht.

Wat is het verschil tussen standaard oordopjes en oordopjes op maat?

Standaard oordoppen voor het werk zijn bedoeld voor incidenteel gebruik. Ze dempen geluid, maar ze doen dat zonder onderscheid: ze drukken alle geluiden weg, ook de communicatie met collega’s. Voor werknemers die dagelijks acht uur of langer in een lawaaiige omgeving werken, is dat geen werkbare situatie.

Oordopjes op maat, ook wel otoplastieken genoemd, zijn gepersonaliseerd op basis van een afdruk van de gehoorgang. Dat geeft een aantal concrete voordelen:

Perfecte pasvorm: ze zitten goed en blijven zitten, ook bij beweging
Comfortabel voor langdurig gebruik: zachte siliconen varianten bewegen mee met de kaak
Betere geluidsweergave: met een keramisch filter hoor je omgevingsgeluiden en collega’s nog steeds goed, maar worden schadelijke geluidsniveaus geblokkeerd
Keuze in dempingsniveau: van SNR 20 dB tot SNR 28 dB, afhankelijk van de werkomgeving

Voor gehoorbescherming in de industrie die dagelijks gedragen moet worden, zijn otoplastieken de meest praktische keuze. Werknemers die comfortabele oordoppen hebben die goed klinken, dragen ze ook daadwerkelijk.

Hoe zorg je ervoor dat werknemers gehoorbescherming wél gaan dragen?

Regels en verplichtingen helpen, maar ze zijn niet genoeg. Werknemers dragen gehoorbescherming als het comfortabel is en als ze er de meerwaarde van voelen. Hier zijn een paar concrete stappen die werken:

Betrek werknemers bij de keuze. Laat ze meebeslissen over het type gehoorbescherming. Iemand die zelf heeft gekozen voor zijn oordoppen, draagt ze eerder.
Investeer in kwaliteit. Goedkope wegwerpoordoppen zijn op korte termijn goedkoop, maar als ze niet gedragen worden, beschermen ze ook niet. Oordopjes op maat hebben een hogere aanschafprijs maar een veel hogere gebruiksfrequentie.
Zorg voor een goede introductie. Leg uit hoe de oordoppen werken, hoe je ze inbrengt en wat je ermee kunt horen. Veel weerstand verdwijnt zodra mensen merken dat ze collega’s gewoon kunnen verstaan.
Geef tijd voor gewenning. Zachte otoplastieken vereisen normaal gesproken ongeveer een week om aan te wennen. Communiceer dit van tevoren zodat werknemers niet afhaken in die eerste paar dagen.
Maak het een gewoonte, geen straf. Gehoorbescherming arbo-technisch verplicht stellen werkt beter als het gepaard gaat met uitleg over de risico’s, niet alleen met regels.

Welke gehoorbescherming is het meest geschikt voor lawaaiige werkomgevingen?

De juiste keuze hangt af van het geluidsniveau en de duur van de blootstelling. In zeer lawaaiige omgevingen, zoals bij metaalbewerking, zware industrie of houtbewerking, is een harde otoplastiek met een zwaar filter de beste keuze. Het KS1-filter heeft een SNR van 28 dB en is specifiek bedoeld voor situaties met veel of langdurig lawaai.

In omgevingen waar geluid aanwezig maar minder extreem is, zoals bij technische dienst, onderhoud of in de voedingsindustrie, volstaat een lichter filter. Het KS5-filter met een SNR van 20 dB dempt storend geluid zonder dat de communicatie met collega’s verloren gaat. Elke stap tussen de filters bedraagt ongeveer 2 dB, wat in de praktijk een merkbaar verschil maakt.

Voor de voedingsindustrie geldt een extra aandachtspunt: gehoorbescherming moet detecteerbaar zijn volgens de HACCP-richtlijnen. Wij leveren hiervoor specifieke detecteerbare otoplastieken die aan deze eisen voldoen.

Hoe verloopt het aanmeten van otoplastieken op de werkvloer?

Het aanmeten van oordoppen op maat voor het werk is eenvoudiger dan de meeste mensen denken. Een otometrist komt rechtstreeks naar jullie locatie, overal in Nederland en Vlaanderen. Jullie hoeven nergens naartoe.

Het proces verloopt in vier stappen:

Na akkoord op de offerte plannen we een afspraak in voor de aanmeting op locatie
De otometrist maakt een afdruk van de gehoorgang bij iedere werknemer
Op basis van die afdruk worden de otoplastieken handmatig vervaardigd in ons eigen laboratorium in Nederland, normaal gesproken binnen vier weken
Bij aflevering voeren we direct een afdichtingscontrole uit om te bevestigen dat de pasvorm klopt

We komen ook langs voor één nieuwe medewerker. Je hoeft dus niet te wachten totdat je een grote groep hebt. Na aflevering geven we uitleg over correct gebruik, zodat werknemers meteen goed van start gaan.

Wanneer is het tijd om gehoorbescherming te vervangen of opnieuw aan te meten?

Otoplastieken gaan gemiddeld vier tot vijf jaar mee. De gehoorgang bestaat uit kraakbeen en groeit gedurende het leven licht door, waardoor de pasvorm na verloop van tijd kan veranderen. Een jaarlijkse afdichtingscontrole via een lektest is daarom aan te raden.

Signalen dat het tijd is voor vervanging of heraanmeting:

De oordoppen zitten minder goed of vallen vaker uit
Er is pijn of ongemak bij het dragen die er eerder niet was
De oordoppen zijn beschadigd of vertonen zichtbare slijtage
Het filterkanaal is verstopt geraakt en reiniging helpt niet meer

Raakt een werknemer zijn oordoppen kwijt of raken ze beschadigd? Via de GarantiePlus-service maken we op basis van de bestaande afdrukken een nieuwe set voor slechts €49,50. Bewaar de meegeleverde afdrukken dus goed.

Wil je weten welke gehoorbescherming op maat het beste past bij jullie werkomgeving? Wij van Shush denken graag met je mee. We komen langs op locatie, meten aan en zorgen dat iedere werknemer beschermd aan het werk gaat met oordoppen die hij of zij ook daadwerkelijk wil dragen.

Veelgestelde vragen

Zijn de kosten voor otoplastieken aftrekbaar als bedrijfskosten?

Ja, otoplastieken voor werknemers zijn in de meeste gevallen volledig aftrekbaar als bedrijfskosten, omdat het gaat om verplichte arbomiddelen. Bovendien kunnen de kosten in sommige gevallen (deels) vergoed worden via de arbodienst of bedrijfsverzekeraar. Vraag je accountant of arbodeskundige naar de specifieke mogelijkheden binnen jouw bedrijfssituatie.

Wat als een werknemer een afwijkende gehoorgang heeft — kan hij of zij dan alsnog otoplastieken krijgen?

Ja, juist voor werknemers met een afwijkende of gevoelige gehoorgang zijn otoplastieken op maat de beste oplossing. Omdat de oordoppen worden vervaardigd op basis van een persoonlijke afdruk van de gehoorgang, passen ze altijd — ongeacht de vorm of grootte. De otometrist houdt tijdens de aanmeting rekening met eventuele bijzonderheden.

Kunnen werknemers met otoplastieken nog steeds waarschuwingssignalen of alarmgeluiden horen?

Ja, mits het juiste filter is gekozen. Otoplastieken met een keramisch filter dempen schadelijke geluidsniveaus, maar laten spraak en omgevingsgeluiden zoals alarmen en signalen nog steeds door op een veilig niveau. Dit is een van de grootste voordelen ten opzichte van standaard wegwerpoordoppen, die alle geluiden vrijwel volledig blokkeren. Bij twijfel over het juiste filter helpen wij je bij de keuze op basis van de specifieke geluidsomgeving.

Hoe houd ik als werkgever bij wie er al aangemeten is en wanneer vervanging nodig is?

Een goede manier is om de aanmetingsdata en afleverdata per werknemer bij te houden in je personeels- of arbodossier. Wij adviseren een jaarlijkse afdichtingscontrole en gemiddelde vervanging na vier tot vijf jaar. Op verzoek kunnen wij je voorzien van een overzicht van alle aangemeten werknemers, zodat je eenvoudig kunt plannen wanneer hercontroles of nieuwe aanmetingen nodig zijn.

Wat doe ik als een werknemer blijft weigeren om gehoorbescherming te dragen, ook na het verstrekken van comfortabele otoplastieken?

Als werkgever ben je wettelijk verplicht om gehoorbescherming beschikbaar te stellen én het dragen ervan actief te handhaven. Leg de verplichting schriftelijk vast in het arbobeleid en bespreek dit in functioneringsgesprekken. Bij aanhoudende weigering kun je in overleg met de HR-afdeling of arbodienst formele stappen ondernemen — maar in de praktijk verdwijnt weerstand vaak zodra werknemers merken dat de nieuwe oordoppen comfortabel zitten en communicatie niet in de weg staan.

Zijn otoplastieken ook geschikt voor werknemers die een veiligheidsbril of gehoorkap dragen?

Ja, otoplastieken zijn juist een uitstekende keuze voor werknemers die ook andere persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. In tegenstelling tot gehoorkappen (kapseldempers) zitten otoplastieken volledig in de gehoorgang en vormen ze geen obstakel voor een veiligheidsbril, helm of gelaatsscherm. Dit maakt ze ideaal in omgevingen waar meerdere PBM's tegelijkertijd gedragen moeten worden.

Hoe lang duurt de aanmeting op locatie en hoeveel werknemers kunnen er per dag worden aangemeten?

De aanmeting per werknemer duurt gemiddeld slechts vijf tot tien minuten, inclusief een kort intake-gesprek. In de praktijk kunnen er op één dag tientallen werknemers worden aangemeten, afhankelijk van de beschikbare tijd en het aantal medewerkers. We plannen de afspraak in overleg met jou, zodat de productie zo min mogelijk verstoord wordt.

Blog Post